ШТУЧНИЙ ІНТЕЛЕКТ ЯК ФАКТОР СТРУКТУРНИХ ЗМІН У ГЛОБАЛЬНІЙ ЕКОНОМІЦІ В УМОВАХ ЕНТРОПІЇ: ВИКЛИКИ ТА МОЖЛИВОСТІ

Автор(и)

  • Юлія Андріївна Перегуда Автор
  • Юлія Олексіївна Чалюк Автор

DOI:

https://doi.org/10.60022/3(3)-13S

Ключові слова:

цифрова економіка, інноваційні технології, штучний інтелект, промислова автоматизація, ентропія, гіг-економіка, гігафабрика, інноваційний розвиток

Анотація

Досліджено вплив інтеграції технологій штучного інтелекту на структурні зміни у глобальній економіці в умовах ентропійних трансформацій економічних систем. Проаналізовано тенденції поширення штучного інтелекту після пандемії коронавірусу 2020 року, що зумовило суттєве зростання рівня його застосування у медицині, науці, дослідженнях, промисловості та інших секторах економіки. Визначено ключові можливості використання інтелектуальних комп’ютерних систем у глобальній економіці. Акцентовано увагу на потенціалі розвитку штучного інтелекту в Європейському Союзі та Китаї як важливому факторі підвищення конкурентоспроможності та технологічного лідерства, зокрема через створення гігафабрик, стимулювання приватних інвестицій, розвиток людського капіталу та державну підтримку галузі. Проаналізовано динаміку інвестицій у системи інтелектуальної обробки даних у країнах ЄС, зокрема їх зростання після 2020 року в межах програм «Горизонт Європа» та «Цифрова Європа». Узагальнено найбільш вагомі виклики впровадження технологій штучного інтелекту в умовах зростання ентропії глобальної економічної системи, серед яких проблеми конфіденційності даних, поглиблення економічної нерівності, витіснення окремих професій та виклики у сфері торгівлі правами інтелектуальної власності. Обґрунтовано доцільність подальших досліджень, спрямованих на розроблення рекомендацій для державної політики у сфері штучного інтелекту з метою стимулювання інвестицій та забезпечення сталого технологічного розвитку.

Посилання

1. Перегуда Ю. Цифрові двійники як інструмент підвищення економічної ефективності управління міською інфраструктурою. Управління змінами та інновації. 2025. №15. С. 48–55. https://doi.org/10.32782/CMI/2025-15-7

2. Чалюк Ю. Діджиталізація як соціально-економічний феномен та драйвер сталого розвитку. Сталий розвиток економіки. 2025. №4 (55). С. 122–128. https://doi.org/10.32782/2308-1988/2025-55-17

3. Abbas Khan M., Khan H., Omer M. F. та ін. Impact of Artificial Intelligence on the Global Economy and Technology Advancements. Singapore: Springer Nature Singapore, 2025. С. 147–180. DOI:10.1007/978-981-97-3222-7_7

4. Aghion P., Jones B., Jones C. Artificial Intelligence and Economic Growth. Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research, 2017. 23 p. DOI:10.3386/w23928

5. AI Act. Shaping Europe’s digital future. URL: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/ regulatory-framework-ai (дата звернення: 03.02.2026)

6. AI Will Transform the Global Economy. IMF. URL: https://www.imf.org/en/blogs/articles/2024/01/14/ai-will-transform-the-global-economy-lets-make-sure-it-benefits-humanity (дата звернення: 03.02.2026)

7. Aly H. Digital transformation, development and productivity in developing countries: is artificial intelligence a curse or a blessing? Review of Economics and Political Science. 2019. Vol. 7, №4. С. 238–256.

DOI:10.1108/REPS-11-2019-0145

8. Artificial Intelligence. URL: https://commission.europa.eu/topics/artificial-intelligence_en (дата звернення: 01.02.2026)

9. Cerutti E., Garcia Pascual A., Kido Y. The Global Impact of AI: Mind the Gap. IMF Working Papers. 2025. №076. С. 1. DOI:10.5089/9798229008570.001

10. Communication from the Commission on enabling the digital transformation of health and care in the Digital Single Market; empowering citizens and building a healthier society (COM(2018) 237 final). URL:

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2018:237:FIN (дата звернення: 03.02.2026)

11. European Commission. European approach to artificial intelligence. Shaping Europe’s Digital Future. 2025. URL: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/european-approach-artificial-intelligence

(дата звернення: 03.02.2026)

12. How China Is Becoming an AI Powerhouse. URL: https://www.morganstanley.com/insights/articles/china-ai-becoming-global-leader (дата звернення: 01.02.2026)

13. Misch F., Park B., Pizzinelli C. AI and Productivity in Europe. IMF Working Papers. 2025. №067. 23 p. DOI:10.5089/9798229006057.001

14. Qin Y., Xu Z., Wang X. та ін. Artificial Intelligence and Economic Development: An Evolutionary Investigation and Systematic Review. Journal of the Knowledge Economy. 2023. Vol. 15, №1. С. 1736–1770. DOI:10.1007/s13132-023-01183-2

15. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending Regulations (EC) No 300/2008, (EU) No 167/2013, (EU) No 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1139 and (EU) 2019/2144 and Directives 2014/90/

EU, (EU) 2016/797 and (EU) 2020/1828 (Artificial Intelligence Act). URL: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj (дата звернення: 03.02.2026)

16. Rockall E., Mendes Tavares M., Pizzinelli C. AI Adoption and Inequality. IMF Working Papers. 2025. №068. DOI:10.5089/9798229006828.001

17. Acemoglu D., Restrepo P. Artificial intelligence, automation, and work. University of Chicago Press, 2018. P. 197–236

18. Agrawal A., Gans J., Goldfarb A. Economic Policy for Artificial Intelligence. Innovation Policy and the Economy. 2019. Vol. 19. P. 139–159. DOI:10.1086/699935

19. AI Preparedness Index (AIPI). URL: https://www.imf.org/external/datamapper/datasets/AIPI (дата

звернення: 03.02.2026)

20. AI Watch: Estimating AI Investments in the European Union. URL: https://ai-watch.ec.europa.eu/document/download/dc51ed64-e3f7-4cd2-8c91-919b034ad797_en

21. China home to over 6,000 AI firms in 2025. URL: http://english.scio.gov.cn/pressroom/2026-01/22/content_118293752.html (дата звернення: 01.02.2026)

22. Eurostat. Artificial intelligence by size class of enterprise. 2022. DOI:10.2908/ISOC_EB_AI

23. Eurostat. Intelligence Artificielle, par activité de la NACE Rév. 2. 2025. DOI:10.2908/ISOC_EB_AIN2

24. Goralski M. A., Tan T. K. Artificial intelligence and sustainable development. The International Journal of Management Education. 2019. Vol. 18, Issue 1. P. 100330. DOI:10.1016/j.ijme.2019.100330

25. Nguyen Q. P., Vo D. H. Artificial intelligence and unemployment: An international evidence. Structural Change and Economic Dynamics. 2022. Vol. 63. P. 40–55. DOI:10.1016/j.strueco.2022.09.003

26. Zhang Z. The impact of the artificial intelligence industry on the number and structure of employments in the digital economy environment. Technological Forecasting and Social Change. 2023. Vol. 197. Article. 122881. DOI:10.1016/j.techfore.2023.122881

Завантаження

Опубліковано

2026-03-15

Як цитувати

Перегуда, Ю. А., & Чалюк, Ю. О. (2026). ШТУЧНИЙ ІНТЕЛЕКТ ЯК ФАКТОР СТРУКТУРНИХ ЗМІН У ГЛОБАЛЬНІЙ ЕКОНОМІЦІ В УМОВАХ ЕНТРОПІЇ: ВИКЛИКИ ТА МОЖЛИВОСТІ. Актуальні проблеми сталого розвитку, 3(3), 105-113. https://doi.org/10.60022/3(3)-13S